Kabinet wil inzage in overheidsdocumenten drastisch inperken om miljarden te bezuinigen.
Den Haag, woensdag, 28 oktober 2026. Het kabinet bereidt nu al wetgeving voor om ambtelijke adviezen en e-mails uit te sluiten van inzage. Men wacht de officiële evaluatie van medio 2027 niet af.
Snijden in openheid voor de schatkist
Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) van Binnenlandse Zaken wil het mes zetten in de Wet open overheid [1][4]. De overheid buigt onder enorme administratieve en juridische lasten [2][4]. In 2024 ontvingen onderzochte overheidsinstanties naar schatting 25.000 Woo-verzoeken [1]. Volgens het ministerie steeg het totale aantal verzoeken in twee jaar tijd zelfs met 28,7 procent [3][4]. De operatie maakt deel uit van het bezuinigingsprogramma Slagvaardige Overheid [1][3]. Dat programma moet in 2027 al 900 miljoen euro opleveren en loopt door naar 3.5 miljard euro vanaf 2035 [3][4]. Burgers en journalisten dreigen de rekening gepresenteerd te krijgen [2][3]. Ambtenaren bekijken of ministeries conceptstukken, ambtelijke adviezen, interne e-mails en zelfs appjes voortaan categorisch buiten beeld mogen houden [1][4][5]. Ook denkt het kabinet na over een verzoekenplafond en een prijskaartje per verzoek [2][3].
Evaluatie genegeerd en felle kritiek
Het kabinet-Jetten breekt hiermee een directe belofte uit het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA [3]. Daarin spraken de partijen af om eerst de officiële wetsevaluatie af te wachten [3]. Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen ronden dat onderzoek in opdracht van het WODC pas af vóór de zomer van 2027 [2][3][4]. Van der Burg begint nu al met wetswijzigingen om na het rapport meteen te kunnen doordrukken [3][5]. WODC-hoofdonderzoeker Aline Klingenberg erkent dat de uitvoering stroef loopt en dat er misbruik plaatsvindt [3][4]. De reacties uit de praktijk zijn vernietigend [2]. Directeur Tim Staal van Woo-expertisecentrum SPOON noemt het op voorhand uitsluiten van documentsoorten ronduit desastreus voor de overheidscontrole [2][3][4]. Waakhond Open State bestempelt het plan als een gevaarlijke ingreep [5]. De concrete invulling volgt in de voorjaarsnota van 2027 [3][4].